https://www.sporunuyap7.com/sitemap_index.xml
Alp Er Tunga Sagusu Destanı şiiri Iskitler Sakaların Destanı PDF - Rüya Tabirleri
Anasayfa » Haber » Alp Er Tunga Sagusu Destanı şiiri Iskitler Sakaların Destanı PDF

Alp Er Tunga Sagusu Destanı şiiri Iskitler Sakaların Destanı PDF

Bu destanda Saka Hanı Alp İr Tunga’nın İranlılar ile yaptığı savaşlar anlatılır. Bu konudaki bilgiler Ferdowsi’nin Shahname’sine dayanmaktadır. Yusuf Hasan Hacib’in Kutadgu Bilig adlı eserinde bu kahramanla ilgili pasajlar vardır. Kaşgarlı Mahmut’un Divan-ı Lügati’t Türk’ünde de bir kahraman destanı vardır. Alp Er Tunga destanının tamamı elimizde yok.

Alp Er Tunga’nın hayatı savaşlarla geçti. Uzun süre savaştığı İran Medlerinin hükümdarı Keyhüsrev’in daveti üzerine hile ile öldürüldü.

Alp Air Tonga Madufa Asur kaynaklarında, Madis Herodotus’ta, Efrasiab ise İran ve İslam kaynaklarında geçmektedir. Orhun yazıtlarında ‘Dokuz Oğuzlar’ arasında bir ‘yuğ’ töreninden ‘Er Tunga’ olarak söz edilir. Turfan’ın batısında yer alan “Bizigelik” tapınağının duvarında da Alp Er Tonga’nın kanlı bir görüntüsü bulunmaktadır.

“Divan ü Lügat-it Türk” yazarı Kaşgarlı Mahmud ve “Kutadgu Bilig” yazarı Yusuf Hasib’e göre “Alp Er Tunga” İran destanı “ehname”de Turan “Efrasiyab”ın efsanevi hükümdarıdır.

Firdevsi’nin Şehname’sinde uzun süredir kendisine yer verilen Afrasiab’ın aslında Alp Er Tonga olduğunu Kotadgu Peleg’in şu satırlarından anlıyoruz:

Bu türk beyi’nin adı belgülüg’tür.
Tongan Ardi Kut Belgolj
Bedevi bilgisini çökme erdemiyle birleştirmek
Bliglig ukuşlug budun ködremi
Tacikçe Ayur Afrasiab anı
Bu, Afrasiab topraklarını talep etti
Tacik mumu sona erdi
Bir bitig içinde kaybolursa ukgay anı kimdir?

(Bu Türk ricaları arasında Alp Er Tonga büyük ve faziletli bir hükümdardır. Alim ve faziletlidir. Tacikler (İranlılar) ona Afrasiab derler. Afrasiab vilayetleri (dünyayı) akınlar ve yağmalarla fethetmiştir. Kitapta kaybolsaydı kim anlardı?)

Secere-i Terakime’ye göre Selçuklular kendilerini Efrasiab’ın torunları olarak görüyorlardı. Rusların Yakutlar olarak adlandırdıkları Türk grubu aslında kendilerini Saka olarak adlandırdıklarını söylemişlerdir. Tarihte kaybolduğuna inandığımız Saka Türklerinin küçük bir kısmının hayatta kalması, birçok konuyu yeniden inceleyerek gerçeğin ortaya çıkmasına yardımcı olacaktır. Mesodi de MS7’ye tarihlenmektedir. Köktürk Han’ın yüzyılın başında “Efrasiab” soyundan geldiğini yazıyor.

Alp Er Tunga destanının metni günümüze ulaşamamıştır. Yukarıda bazılarını zikrettiğimiz kaynaklarda, Saka’nın değerli hükümdarı ve kahramanı Alp Er Tunga destanı hakkında bilgiler tanınmaktadır:

Alp Er Tonga öldü mü?
Soğuk hamur kaldı mı?
Korkak intikam mı aldı?
Yırtılmış kalp berbat.

(Bugünün Türkçesi)

Alp Er Tonga öldü mü?
Dünya ıssız mı?
Korkak intikam mı aldı?
Şimdi kalp yırtıldı

İçinde korkak bir sikin mi var?
Oğlun tuzak kurdu
Acemi başlar azittı
Kaç kez kurtulacak?

Atla iyi şanslar
Kadgu an turgurup
Mengzi’nin yüzü bembeyaz oldu.
Mantar kaplumbağa kokuyor.

Ulus ve Erin Borleo
yakasını yırt urlayu
İtibarını sıkıştır
Görme közleri kaplıdır.

Benim Könglü’m için bunun da ötesindeydi.
Yetmiş yıl kartı
Kicmiş Ödig irted
Hepsi acıttığı için

Felic yararlandı
Gizli tuzak genişletildi
Beilerbee yakalandı
nasıl kurtulurum

Askerler kurt gibi uludu
Hıçkıra hıçkıra yakaları yırttılar
Acı seslerle ağladılar
Ağlamaktan gözleri kapalı

Yeni başlayanlar atlarını yordu
Endişe onları durdurdu
Yüzleri sarıya döndü
Safranla lekelenmiş gibi görünüyor.

Kutadgu Bilig, “Alp Er Tunga” hakkında şu bilgileri veriyor: “Dikkat ederseniz dünyanın en iyi erkeklerinin Türk beyefendileri olduğunu görürsünüz. Bu Türk beyefendilerinin en ünlüsü Tunga Alp Er Tunga idi. yüksek ilim ve faziletler çoktur.O ne seçkindi, ne azametli, ne de basil.Zaten dünyada, bu dünyaya akıllı bir insan hükmeder.”

İranlılar ona Efrasiab diyor; Bu Afrasiab, ülkenin baskınlarını ve işgalini hazırladı. Dünyayı yönetmek ve yönetmek çok fazla erdem, zeka ve bilgi gerektirir. İranlılar kitaba koydular. Kitapta olmasaydı, kim bilebilirdi? Şu anki bilgilerimize göre Alp Er Tunga hakkında en kapsamlı bilgi İran destanı Şehname’de bulunmaktadır.

Türk destanları

Cümle Türleri Şükrü Elçin

Diğer gönderilerimize göz at

Yorum yapın