https://www.sporunuyap7.com/sitemap_index.xml
Hece Ölçüsü, Hece Vezni Durakları Nasıl Bulunur Kısaca özet - Rüya Tabirleri
Anasayfa » Haber » Hece Ölçüsü, Hece Vezni Durakları Nasıl Bulunur Kısaca özet

Hece Ölçüsü, Hece Vezni Durakları Nasıl Bulunur Kısaca özet

    Hece sayacı, satır başına hece sayılarının eşitliğine dayanır. Bu terazi, parmak hesabı (Banan hesabı), Türk ölçüsü, milli ölçü gibi adlarla da anılmıştır.
    Türk dilinde hecelerin temsili ünlülerin varlığına bağlıdır.
    Türkçedeki bazı ünlülerin uzunluk ve kısalık bakımından birbirinden farklı olduğu iddiaları olmuştur ve bu konu tartışmalıdır ancak günümüzde tüm ünlülerin eşit uzunlukta olduğu kabul edilmektedir. Yeni Türk edebiyatında şiirlerde kullanılan hece cetveli bakımından Türk dilinde hecelerin uzunluğu, kısalığı, açıklığı ve kapanışı genellikle söz konusu değildir.
    Hece ölçüsünde birincil ölçü, kullanılan hecelerin sayısıdır.
    Hece ölçüsünde at, su, kar, dört… gibi hecelerin hepsi eşit kabul edilir. Böylece (ünlülerden oluşan) satırlardaki hece sayılarının matematiksel denkliği ve eşitliği esas alınır.
    Türk edebiyatında 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15 hece kalıpları kullanılır… Bu kalıplar durak adı verilen bir artikülasyon, kırılma ve birleşme noktası oluşturur. Kelimelerin telaffuzundan kaynaklanan Dokunsal ve bestelenmiş müziği okurken ritmik etkiyi artırın.

En sık kullanılan klip stilleri ve duraklamalar

    3+2,2+3 = 5 li 2 + 2 +2,3 + 3 = 6 li 4+ 3,3 + 4 = 7’li 4 + 4, 5 + 3 = 8’li 5+ 5 = 10′ Lu 6 + 5, 4 + 4 + 3 … 7 + 4 = 11’li 6+ 6,5+ 7, 7+ 5 = 12’li 5+ 8, 6 +7 … = 13’lü 7 + 7 = 14’lü 7 + 8,8 + 7 … = 15’li

En sık kullanılan ölçek 11 heceli ölçektir. Mehmet Fuat Köprülü, Türk edebiyatında rün ve destanları ilk biçimler olarak gösterirken, bu ilk biçimlerin kırılma noktalarını da şu şekilde işaretler:

    5 hece: serbest; 6 hece: 2 + 2 +2; 3 + 3 7 hece: 4 + 3, 3 + 4; 8 hece 4 + 4 10 hece: 5 + 5; 11 hece: 4 + 7 12 hece: 5 + 7, 6 + 6, 4 + 4 + 4 13 hece: 5 + 8, 6 + 7; 14 hece: 7 + 7 15 hece: 7 + 8

Hece ölçüsü ile ilgili örnek şiirler

Cahit Sıtkı Tarancı’nın Pencereden Küçülen Gün şiirinde nokta ve diğer hece ölçütleri belirlenemeyen bir kullanımla karşılaşırız:

Gün penceremden kaybolmasın

Hangi gün yargılarım,
Birisi nasıl olduğunu anlıyor.
Ah ölümüm geliyor aklıma.
Sonra bu kuş, bu bahçe, bu ışık.
Allah kalbe şöyle der:
Bana verdiğin acıdan pişmanlık duymuyorum;
olduğu sürece her mesleği kabul ederim.
Gün penceremden kaybolmasın! Favoriyi takip et

Diğer birçok kıta şiirinde genel kuralları işleyemediğimiz kullanım örnekleri olacaktır. CT istatistiksel hesaplamaları ve serbest ölçüm yapılırsa, standart bir çalışma planına ve sezgisel anlayışa ulaşabiliriz.

Divan-ı Adab’ın uzun yıllara dayanan tecrübesine ek olarak Anadolu halk edebiyatı adı verilen bir gelişme ile hece ölçüsü güç kazanmıştır. Tanzimat edebiyat akımıyla yazı dilini halk diline yaklaştırma çabaları sırasında Anadolu’da 15. yüzyılda Aydınlı Visal ile başlayan Türkî-i Basit adı verilen olaylar ve devamında yerelleşmesiyle hece kesintisiz devam etmiştir. Okuyanların pasajları halk destanlarından etkilenir ve vezin merakı artar.

Başka bir kaynak:

Bir şiirdeki hecelerin eşit sayısına bağlı olan ölçüye hece ölçüsü denir. Türk dilinin yapısına uygundur. Hece sayısı parmakla sayıldığı için “parmak ölçüsü” olarak da bilinir. Türkçede heceler uzunluk ve kısalık bakımından yaklaşık olarak aynı değere sahiptir. Bu yapısal özellik, tommetrenin şiirde kullanım kolaylığı sağlar. İlk yazılı Türk edebiyatının ürünleri olarak bilinen Orhun Eski Eserleri’nde (Kök Türk Yazıtları, Göktürk Eski Eserleri) şiir olmamakla birlikte şiirsel özellikler taşıyan ve hece ölçüsüne sahip bölümler bulunmaktadır. Kaşgarlı Mahmut’un Divan-ı Lugati’t Türk’teki şiirleri de hece ölçüsüyle yazılmıştır. Türklerin İslamiyet’i kabul etmesinden sonra Divan edebiyatının yaygınlaşması ve aruz vezni hece vezninin sadece tekke ve âşık edebiyatına mahsus bir ölçü olmasına neden olmuştur.

Hece stili, satırlardaki hece sayısına göre belirlenir. Şiirin satır başına 11 heceli kalıbı “11 heceli ölçü” olarak görünür. Bir hecenin belirli kısımlara bölünmesine “durak”, bu kısımların okuma sırasında hafif duraklamalarla vurgulanan yerlerine “durak” denir. Desenler 2″ ile başlar ve 20″ye kadar çıkar. Az heceli, yani 2″den 6″ye kadar olan kalıplar, kafiye, atasözü, bilmece gibi ürünlerin şiirsel kısımlarında uyum unsuru olarak karşımıza çıkar. Bu kısa ifadelerin kesme noktaları, dizenin sonundadır.

Hece ölçüsündeki duraklamalar büyük önem taşır. Zar en az 2, en çok 5 durak içerebilir. Durak başına hece sayısı 1 ile 10 arasında değişir. Hece kalıpları, duraklamalardaki hece sayısına ve duraklamalardaki hece sayısına bölünür. Bu kalıplar arasında en çok kullanılanlar 7″, 8″, 11″ ve 14″ dir. 7 inçlik ölçek çoğunlukla manik türde kullanılır. 8″ kalıp, göksellerin, mahmuzların, destanların ve türkülerin ölçeğidir. 11’inci dizi Âşık ve Tiki edebiyatının şiirlerinde özellikle koşu ve destan şiirlerinde kullanılmıştır. 14 inçlik dörtlük ölçeği, derviş ve çağdaş Türk şiirinde görülür.

“Kelime kombinasyonlarının oluşumu için tamamlayıcılar”

Diğer gönderilerimize göz at

Yorum yapın